شهرهای نخستین  ( تمدن بین النهرین ) :
آداب و روسوم گردهمایی در فضاهای باز به تاریخ شکل گیری نخستین شهر ها بر می گردد. فضاهای باز شهری به فرم های خاصی در شهر های اور، وارکا ، بابل در بین النهرین دیده می شود . شهر اور دارای 3 بخش اصلی بوده است : 1ــ شهر باستانی ، با دیواری در اطرافش ، تمنوس یا منطقه  مذهبی و شهر بیرونی ، تمنوس بیشترین  فضای بخش شمال غربی شهر را اشغال نموده بود  به جز بندر، تمنوس بیشترین فضای بخش شمال غربی شهر را اشغال نموده بود به جز بندر، تمنوس  تنها فضای باز شهری  بود هر چند که این فضا  مختص کاهنین و اعضای خانواده سلطنتی بود تمنوس یا منطقه ی مذهبی در حصاری حجیم مصور بود . عقیده بر این بوده که شکل کلی تمنوس  در اوایل هزاره ی دوم ق.م بر اثر رشد طبیعی شهر بوجود آمده است .
در وارکا فضای باز به شکل نامنظم در مرکز شهر بدون حصاری جدا کننده شکل گرفته بودند .
اما در بابل فضاهای باز شکل منظم تری نسبت به وارکا داشتند و مانند تمنوس در اور در درون حصاری در مرکز شهر محصور بودند و دسترسی به آن از طریق دروازه هایی صورت می گرفت (شکل صفحه 22) . به این ترتیب با گذر از دوران حکومت های محلی اولیه فرم و موقعیت فضاهای شهری نیز تغییر کرده است وعموماً فضاهای باز در داخل قلعه و ارگ حکومتی قرارمی گرفته عمداً از دسترس مردم خارج بوده و فضایی برای برخورد روزانه مردم  با هم را به وجود نمی آورند بلکه به عنوان زمینه ای برای نمایش قدرت نظام حاکم بودند و در آن عناصری چون دروازه ها و دیوارهای عظیم ، مجسمه ها و تندیس های غول پیکر که بر شکوه نظام حکومتی تاکید می کرده است دیده می شد .